18h 25/2 - Trực tuyến FLI Club - Giao lưu với Giáo sư Trần Văn Khê

Posted 25/02/11 05:59 PM By FLI Club

Theo thông tin đã đưa, tối thứ Sáu tới 25/02, FLI Cub sẽ tổ chức buổi sinh hoạt đặc biệt đầu xuân tại TPHCM: Nghe Giáo sư Trần Văn Khê nói chuyện về Âm dương trong văn hoá Việt.

Chương trình được tường thuật trực tiếp trên website FLI tại bài viết này.

 

GS.TS Trần Văn Khê.

Buổi sinh hoạt diễn ra từ 18h - 20h, tại nhà riêng của Giáo sư Trần Văn Khê - Số 32 Huỳnh Đình Hai, Phường 15, Quận Bình Thạnh, TPHCM. Tới thời điểm này FLI đã nhận được khoảng 70 đăng ký tham dự trực tiếp tại nhà Giáo sư.

Các hội viên cùng các độc giả quan tâm tới chương trình không có điều kiện tham dự có thể theo dõi diễn biến chương trình tại đây, do thành viên tham gia tường thuật trực tiếp.

Mọi câu hỏi, thắc mắc bạn muốn trao đổi với giáo sư Khê có thể post ngay tại phần comment (lưu ý điền đầy đủ thông tin yêu cầu trong phần comment). FLI Club sẽ tổng hợp các câu hỏi này để gửi tới giáo sư Khê trả lời tại buổi sinh hoạt.

Vài nét tóm tắt: GS Trần Văn Khê sinh năm 1921, trong một gia đình truyền thống âm nhạc với bốn đời nhạc sĩ. Ông đậu Tiến sĩ Văn khoa (môn Nhạc học) của Đại học Sorbonne, Pháp năm 1958. Từ năm 1963, ông dạy trong Trung tâm Nghiên cứu nhạc Đông phương, dưới sự bảo trợ của Viện Nhạc học Paris (Institut de Musicologie de Paris). Ông về nước cuối thế kỷ XX và được coi là kho tư liệu sống về văn hoá và âm nhạc bởi sự uyên bác, minh mẫn và sâu sắc.

---

TƯỜNG THUẬT TRỰC TIẾP CHƯƠNG TRÌNH GIAO LƯU VỚI G.S – T.S TRẦN VĂN KHÊ:

Đúng 18h15p, chương trình giao lưu giữa thành viên CLB FLI với G.S – T.S Trần Văn Khê đã chính thức bắt đầu bằng đoạn phim giới thiệu về cuộc đời nhà văn hóa uyên bác của Việt Nam có tựa đề “Trần Văn Khê – Người Truyền Lửa”. Lắng nghe buổi trải lòng của con người đại tài họ Trần có sự tham gia của đông đảo 70 thành viên đến từ FLI Club, các khách mời đặc biệt, các cơ quan thông tấn báo chí.

Thành viên FLI Club trong căn nhà của Giáo sư Trần Văn Khê

Chương trình có chủ đề  Âm dương trong văn hóa Việt


Ngay sau bộ phim, G.S – T.S Trần Văn Khê đã xuất hiện tại khán phòng buổi giao lưu. Cùng hiện diện với Ông có NS Hải Phượng, một khách mời minh họa cho bài nói chuyện của giáo sư Trần Văn Khê.

Từ trái qua: MC Xuân Hiếu - anh Ngô Đắc Thuần (BCN FLI CLUB) - Anh Nguyễn  Hữu Thái Hòa (GĐ Chiến lược FPT) - Giáo sư Trần Văn Khê - Nghệ sĩ Hải Phượng

Ngay sau bộ phim, G.S – T.S Trần Văn Khê đã xuất hiện tại khán phòng buổi giao lưu. Cùng hiện diện với Ông có NS Hải Phượng, một khách mời minh họa cho bài nói chuyện của giáo sư. Bằng những kỷ niệm riêng tư với G.S – T.S Trần Văn Khê ở phương Tây xa xôi được Anh Nguyễn Hữu Thái Hòa khơi gợi, cuộc trò chuyện càng thêm ấm cúng, thân mật.

Mở đầu cho câu chuyện âm dương trong văn hóa Việt Nam, G.S Trần Văn Khê nhấn mạnh, đó không phải là thuyết âm dương trong Kinh dịch của Trung Hoa, mà đó là những  yếu tố rất Việt Nam. Âm dương không có nghĩa là khác nhau, không có nghĩa là đàn bà – đàn ông, mà đó là những khái niệm đối lập nhau như đen (âm) – trắng (dương), ngày (dương) – đêm (âm), ..

Theo giáo sư, người Việt từ xưa đã có quan niệm âm dương rất rõ và rất đời thường, cụ thể là trong văn hóa ẩm thực. Câu chuyện ăn uống giữa trái cây và muối tưởng chừng như hiển nhiên, nhưng theo giáo sư, đó là biểu hiện rất rõ của sự hài hòa giữa âm và dương mà ít có dân tộc nào trên thế giới nhận ra. Hay câu ngạn ngữ “Mùa hè ăn cá sông – mùa đông ăn cá biển” cùng là những kiến thức, kinh nghiệm rút ra từ quan niệm âm dương của cha ông chúng ta. Với quan niệm âm dương trong đời sống, Ông dẫn chứng thêm, những căn bệnh thường ngày như cảm sốt hằng ngày là xuất phát từ việc âm dương không cân bằng.

Trong âm nhạc, từ cụ thể đến trừu tượng, GS Trần Văn Khê dẫn chứng những hoa văn trên chiếc Trống đồng Ngọc Lũ cũng thể hiện rõ quan niệm âm dương. Rồi đến nghệ thuật Ca trù, với hai chiếc phách Cái – phách Con với âm thanh một tiếng dương, một tiếng âm, theo Ông, chỉ ở Việt Nam mới có. Ông nhấn mạnh sự tinh tế về âm thanh trong những tiếng phách của nghệ thuật ca trù.

Lớn tuổi, đi lại phải nhờ vào xe lăn nhưng dường như với giáo sư Trần Văn Khê, tâm hồn ông lúc nào cũng hừng hực một khí thế, khí thế của Người truyền lửa. Xen kẻ giữa lý thuyết về quan niệm âm dương trong văn hóa việt, câu chuyện của nhà văn hóa lớn là những câu chuyện hài hước , dí dỏm và những câu hò mượt mà chất Việt. Tiếng đàn ngân nga của Nghệ sỹ Hải Phượng càng khiến không khí chương trình thêm phần cuốn hút.

Nghệ sỹ Hải Phượng là nghệ sỹ đàn tranh, đàn bầu và là một học trò cưng của G.S Trần Văn Khê. Theo lời kể của anh Nguyễn Hữu Thái Hòa, chị còn là một tài năng về dancing. Điều đặc biệt, Hải Phượng không phải người miền Nam tuy nhiên chị rất rành rọt về các nhạc cụ đờn ca tài tử của Nam bộ. Ngoài ra, chị còn am hiểu các loại nhạc cụ của các vùng miền khác khắp Việt Nam. Theo nhìn nhận của bác Khê, nếu ông có nhắm mắt thì Việt Nam vẫn còn người nối tiếp về tài năng âm nhạc dân tộc.

Trở lại với câu chuyện âm dương, hình tượng liền anh – liên chị trong âm nhạc Việt Nam cũng là một trong những biểu hiện của quan niệm âm dương trong cách ăn mặc. Liền anh có dù, liền chị có nón quay thao. Trong ca từ của âm nhạc truyền thống như “Nhờ nàng như bút nhớ nghiêng, như mực nhớ giấy, như thuyền nhớ sông” cũng có biểu hiện của âm dương, đẹp nhưng kín đáo, nói mà không nói của người Việt.

Với các nhạc cụ Việt, ông cũng lý giải những âm thanh của chiếc sinh tiền theo 3 nguyên lý “cọ - quẹt – rung” chính là những biểu hiện về âm dương để tạo ra nhạc khí. Ngay sau đó, G.S Trần Văn Khê cùng với hai người học trò Hải Phượng và Ms Nguyệt đã biểu diễn màn phối hợp giữa Trống – Sinh Tiền và phách dựa trên 3 nguyên lý cơ bản trên.

Sau hơn một giờ trao đổi, khán phòng tại tư gia G.S Trần Văn Khê (32 Huỳnh Đình Hai, Quận Bình Thạnh) vẫn đông đúc. Những tràn vỗ tay không ngớt sau những màn trình diễn của người nghệ sỹ lớn thể hiện rõ sự mong đợi của của đông đảo người FPT với chương trình này. Nhận định về buổi trò chuyện này, G.S Trần Văn Khê cũng cho biết, hôm nay vui quá! Ông say mê biểu diễn và không nghĩ đến bệnh tật của cơ thể. Đồng thời, G.S Trần Văn Khê cũng mong muốn nhận được sự giao lưu, đặt câu hỏi của các thành viên tham dự.

Câu hỏi đầu tiên của chương trình là trăn trở của một thành viên: “Làm sao để người trẻ Việt Nam yêu thích âm nhạc truyền thống?”.

Lý giải về điều này, G.S Trần Văn Khê cho biết, chiến tranh dai dẳng là một trong những nguyên nhân, khiến người Việt mất đi một thời gian dài lãng quên với âm nhạc, tiếng hò ru con tắt trên môi mẹ. Sau đó, sự thay đổi của cuộc sống, yếu tố thời cuộc, yếu tố tâm lý của đông đảo giới trẻ trước sự ưa chuộng âm nhạc hiện đại khiến những người yêu nhạc truyền thống, đam mê với chất dân tộc cũng não ruột, ... Tóm lại, Ông cho biết, yếu tố thời cuộc, tâm lý, kinh tế làm cho người Việt xa hơn với âm nhạc truyền thống.

Theo ông, muốn vực dậy phải cải cách toàn diện. Âm nhạc truyền thống phải được đưa vào học đường để học sinh phân biệt giữa hò và lý, chèo hay tuồng, .. Đưa âm nhạc dân tộc tiếp cận rộng rãi với công chúng trên các phương tiện truyền thông hiện đại. Chính quyền phải có các chính sách cụ thể cho việc này. Những buổi nói chuyện, những buổi gặp gỡ như thế này cũng là một trong những yếu tố giúp âm nhạc dân tộc trở lại với đời sống.

Câu hỏi thứ hai, Âm dương trong âm nhạc phật giáo thể hiện ra sao?

G.S Trần Văn Khê: Âm dương trong âm nhạc phật giáo không rõ ràng. Âm nhạc phật giáo không có âm dương mà là nội ngoại. Cụ thể, âm nhạc phật giáo không phải để nghe, để tán thưởng mà âm nhạc để suy ngẫm, tụng và tán. Âm nhạc phật giáo là để con người thấm nhuần trong suy nghĩ, tạo trạng thái tâm hồn bình yên để thấu hiểu những giáo lý trong câu kinh. Phần nhiều, âm nhạc phất giáo hướng về nội tâm hơn là ngoại cảnh như các thể loại âm nhạc khác.

 

Một khách mời theo dõi tường thuật trực tiếp trên website đặt câu hỏi với đại ý: Bác đi ra nước ngoài nhiều, vì sao giữ được tâm hồn thuần việt như vây?

G.S Trần Văn Khê: Tôi sinh ra trong một gia đình 4 đời nhạc sỹ, từ đó yêu thương âm nhạc Việt Nam. Một điều nữa, tôi yêu tiếng nói Việt Nam với những thanh âm trầm bổng. Thậm chí, khi đang ở nước ngoài, tôi vẫn tự nấu ăn những món ăn Việt, đàn nhạc cụ dân tộc.

Nhưng có một thời tôi đi sai đường, từng hãnh diện với nhạc Tây, hòa âm – phối khí những nhạc cụ nước ngoài với những nhạc cụ Việt Nam. Sau này tôi mới nhận ra, gia đình đã cho mình âm nhạc tài tử, đã khổ luyện cho nền âm nhạc đó nhưng lại đi phản bội gia tài văn hóa đó. Ngay hôm sau, cây đàn Piano tôi mang cho con gái người và quyết tâm mang âm nhạc Việt ra thế giới. Chừng đó, tôi thấy mình như con khỉ vừa mới trở thành con người.

Một khán giá có câu hỏi với nghệ sỹ Hải Phượng, cái duyên nào đưa chị đến với âm nhạc dân tộc?

NS Hải Phượng: Sinh ra trong gia đình nghệ thuật nên HP được tiếp cận rất sớm với âm nhạc dân tộc, được gieo vào đầu tiếng đàn tranh, đàn bầu. Lúc 5 tuổi tôi được tiếp cận với đàn. Đến 7 tuổi thì được học chính thức tại nhạc viện TP.HCM.

Lúc nhỏ cũng ham chơi, nên mẹ thường phải hẹn giờ để theo dõi giờ học. Chính sự rèn luyện đó cùng với môi trường âm nhạc trong gia đình là động lực để tôi trở nên yêu mến âm nhạc. Tôi hiểu được tiếng đàn như tâm tính của mình. Với âm nhạc dân tộc,  Tôi không mất gì mà chỉ được nhiều. Âm nhạc dân tộc giúp tâm hồn tôi bình lặng hơn.

Thay đổi không khí khán phòng trong thời điểm hiện tại, một màn kết hợp đầy ngẫu hứng giữa Anh Nguyễn Hữu Thái Hòa, với vai trò một nghệ sỹ, và nghệ sỹ Hải Phượng trong một làn điệu dân ca mượt mà. Tiếng đàn tranh réo rắt cùng với giọng hò ấm áp của ca sỹ Thái Hòa đã mang đến một không gian âm nhạc truyền thống ngập tràn cảm xúc.

Sau hơn 2h30p, chương trình gặp gỡ với G.S T.S Trần Văn Khê kết thúc bằng một làn điệu do chính ông thể hiện. GS Trần Văn Khê cũng chia sẻ rằng, đây là cuộc hội ngộ đầu tiên nhưng hi vọng sẽ không là lần cuối. Chắc chắn sẽ hội ngộ!

Như một khán giả chia sẻ, Món quà lớn nhất của những người tham dự chương trình hôm nay là tinh yêu và lòng nhiệt huyết của nhà văn hóa Trần Văn Khê. Ngày hôm nay là một điểm khởi đầu cho một chuyến hành trình dài trở về với âm nhạc dân tộc.

Xin cảm ơn và hẹn gặp lại Ông, nhà văn hóa, người nghệ sỹ lớn và một tình yêu rất Việt!

Lục LV tường thuật trực tiếp.

Share your comments
I agree with all Terms of Use *
Comments

Archives

May 2020
Sun Mon Tue Wed Thu Fri Sat
1 2
3 4 5 6 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 29 30
31
13286336
readers