Đất nước Việt Nam hình gì?
05:35 PM Monday August 16, 2010
Written by Nông Bích Vân
Những suy nghĩ từ buổi gặp gỡ nhà sử học Dương Trung Quốc.

Gặp được nhà sử học Dương Trung Quốc không dễ. Hẹn hò nhiều lần rồi ông mới bố trí được cho FLI Club một buổi gặp trong lịch công tác và làm việc dày đặc của mình. Tiếng tăm của vị khách mời đủ thu hút để buổi sinh hoạt khá đông, bất chấp cơn mưa lớn trước giờ, và có nhiều hội viên lâu nay vắng mặt vì bận việc vẫn cố gắng thu xếp để tham dự chương trình.

Cuộc nói chuyện dài với rất nhiều lĩnh vực được đề cập có lẽ để lại cho mỗi người một ấn tượng riêng. Còn với tôi, điều đọng lại từ những câu chuyện lịch sử chia sẻ trong buổi nói chuyện này là câu hỏi: “Đất nước Việt Nam hình gì”.

Đất nước Việt Nam hình gì? Hình chữ S. Hình 1 hành lang bám vào châu lục, hướng ra biển lớn. Có nhiều liên tưởng từ cái hình dáng cong cong này. Nhưng trong mắt của 1 nhà nghiên cứu nước ngoài, hình dáng Việt Nam là hình dáng của 1 anh… nông dân, đầu đội nón, lưng còng, đội trên đầu cả 1 khối châu lục nặng trĩu.

Cái thân cong cong ấy là nơi giao thoa giữa 2 nền văn minh Indo và China, là hành lang giữa lục địa và đại dương. Vị trí thuận lợi ấy đồng nghĩa với áp lực trước âm mưu thôn tính của các thế lực lớn suốt thế hệ này tới thế hệ khác. Gần ba ngàn năm dựng nước cũng là gần ba ngàn năm chống giặc giữ nước. Từ thời Văn Lang Âu Lạc tới thế kỷ 20. Từ giặc phương Bắc tới thực dân phương Tây, phát xít, đế quốc.

Như cái lò so nén dưới sức ép bên ngoài, hình dáng Việt Nam thật lạ kỳ - lại thể hiện khả năng nhún nhường phi thường của dân tộc. Hơn 1000 năm bị thế lực phương Bắc o ép, 100 năm đô hộ thực dân, chỉ khi quá ngưỡng nén nhịn, mới bật lên bằng những cuộc chiến tranh.

Chúng ta nhớ về lịch sử Việt Nam là lịch sử của những cuộc chiến. Suốt những năm phổ thông, học lịch sử Việt Nam là học về các cuộc chiến, về tập hợp nghĩa quân, là chiến tranh nhân dân, và số liệu thống kê tổn thất sau những trận đại chiến. Nhưng điều vị diễn giả muốn nhấn mạnh trong buổi trò chuyện này, dường như là những gì sâu xa hơn đằng sau chiến tranh.

Chiến tranh chỉ là một sự kiện của lịch sử. Vì tính chất đột phá của nó, người ta thường nhắc tới chiến tranh. Nhưng điều chúng ta cần nhớ và cần học nhiều hơn, không phải là những cuộc đối đầu đổ máu, những trận đại thắng oai hùng trước quân xâm lược, mà là cuộc chiến bền bỉ trong hàng nghìn năm, cuộc chiến hàng ngày của các thế hệ để bảo vệ chủ quyền. Và học về lịch sử Việt Nam sâu xa hơn là bài học về cách sống của một nước nhỏ.

Từ buổi nói chuyện với bác Quốc, tôi tìm lại lịch sử,  tìm hiểu sâu hơn về những cuộc chiến. Năm 938, sau gần 1000 năm chịu ách đô hộ, Ngô Quyền đánh quân Nam Hán, bắt đầu cho thời kỳ độc lập của nước ta cũng là bắt đầu cuộc chiến giành và giữ chủ quyền dân tộc. Dù đều giành thắng lợi trong các cuộc chiến lớn với giặc  ngoại xâm phương Bắc, triều đình Việt Nam qua các thời kỳ luôn dùng chính sách lấy nhún nhường làm trọng để giữ được sự yên ấm lâu dài.

Thế kỷ 11, chiến thắng tại phòng tuyến Như Nguyệt khiến quân Tống tổn thất lớn, sau bang giao nhà Lý vẫn nhún nhường nhận thua, nhờ thế mà hơn 100 năm triều Lý, Tống không đánh Việt Nam. Biên giới Việt Nam - TQ ngày nay về cơ bản được hình thành từ đời nhà Lý và chỉ mở rộng về phía Nam.

Thế kỷ 13, nhà Nguyên cậy thế mạnh, 3 lần xâm lược nước ta, bị nhà Trần đánh bại nhưng lần nào nhà Trần cũng sai sứ xin hòa, nhận lỗi về mình là do tướng lĩnh tự ý gây chiến. Từ đó mà nước ta giữ hòa khí với TQ suốt 80 năm thời Trần, giặc Nguyên không còn hống hách như trước nữa.

Thế kỷ 17, Quang Trung đại phá quân Thanh. Quân Tây Sơn trên đà thắng trận, dù khiến triều đình nhà Thanh phải khiếp sợ tới nỗi cử sứ thần tới Phú Xuân phong vương cho Nguyễn Huệ, nhưng chính Nguyễn Huệ vẫn lấy tên mình xin sang mừng thọ Càn Long, thể hiện sự tôn kính với nước lớn.

Trong suốt những năm duy trì nền độc lập mong manh với phương Bắc, nước ta phải chịu sự đô hộ về văn hóa. Âm mưa xóa sạch lịch sử Việt Nam không thực hiện nổi khi đằng sau những bộ chính sử là dã sử được truyền miệng qua những làng xã. Âm mưa xóa bỏ ngôn ngữ cũng thất bại khi người Việt cải tiến chữ Hán thành chữ Nôm để ghi lại chính tiếng nói của mình. Từ ngôn ngữ, tiếng nói tới trang phục, phong tục tập quán, dù ít nhiều bị ảnh hưởng từ Trung Hoa, nhưng người Việt vẫn cố gắng duy trì những nét riêng của mình, với cụm căn cứ kiên cố nhất là các làng xã khép kín. Và đây mới chính là cuộc chiến bền bỉ mà cam go nhất - cuộc chiến bảo vệ gốc Bách Việt trước âm mưu đồng hóa của Trung Hoa.

Tới lịch sử hiện đại, Việt Nam bắt đầu phải đối đầu với những thế lực xâm lấn mới. Trong suốt quá trình tìm đường cứu nước, các nhà cách mạng đều dựa vào phương Tây, tìm cách dung hòa lợi ích dân tộc với nước Pháp. Bác Hồ đã gửi thư cho cả chính phủ Hoa Kỳ, Pháp và Liên Xô để xin sự ủng hộ với Việt Nam. Khởi nghĩa và Cách mạng Tháng 8, Nam Bộ kháng chiến và sau đó là toàn quốc kháng chiến 1954 để bắt đầu 30 năm chiến tranh Việt Nam - cuộc chiến đau thương nhất trong lịch sử, cũng là hệ quả tất yếu sau những thất bại khi tìm kiếm độc lập bằng con đường hòa bình. 

“Chúng ta muốn hòa bình, chúng ta phải nhân nhượng. Nhưng chúng ta càng nhân nhượng, thực dân Pháp càng lấn tới. (…) Chúng ta thà hi sinh tất cả chứ nhất định không để mất nước,nhất định không chịu làm nô lệ…”

“Dĩ bất biến, ứng vạn biến” là như vậy. Chấp nhận sự thua thiệt trên nhiều mặt để bảo vệ cái quan trọng nhất là nền độc lập chủ quyền. Và chiến tranh là giải pháp cuối cùng khi không thể nhân nhượng  hơn được nữa. Còn bài học quan trọng hơn là bài học về cách ông cha ta đã bảo vệ những thành quả đó. Nhẫn nại, bền bỉ mà kiên cường như chính hình dáng của đất nước nhỏ bé này vậy.

--

Một số hình ảnh từ buổi sinh hoạt:

Trời mưa nhưng vẫn có rất nhiều người đội mưa tới dự sinh hoạt


Bác Quốc chia sẻ

Hai FPT Small nhà chị Hà CT (FTEL) đang nghe rất say mê.

Vẻ mặt rất mãn nguyện của anh Hiển  TT (FIS).

Chụp ảnh lưu niệm cuối chương trình. Ngay sau đó bác Quốc phải đi công tác ngay. Câu nói rất dễ thương của bác là "Các bạn gói giúp tôi mấy cái bánh để tôi ăn trên xe nhé"

Archives

October 2019
Sun Mon Tue Wed Thu Fri Sat
1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30 31
12011530
readers